Шрифт өлчүсү:
А+
А
А-
02 Мај 2019

Замин Һаҹынын Имам Әлини (ә) гана билмәмәсинин сәбәби

Дини дәрсләрин мүстәгил фәнн олараг тәдриси барәдә Тәһсил назирлијинин експертинин гејри мүстәгил чыхышы барәдә јазмаг истәдим. Амма Замин Һаҹынын өзүнү ганмазлыға вуруб анламаг истәмәдији бир һадисәни өз јазысында јазмасы вә бир гәдәр дә мәсхәрә етмәси вадар етди ки, бу јазыда ҝүҹүмү бәлкә онун ҹәһаләтини арадан апармаға сәрф едим.

Әввәла билиндији кими Замин Һаҹы өзүнү дөврүнүн Ҹәлил Мәммәдгулузадәси һесаб едир. Сәрсәм фикирләрлә долу олан јазыларында да фүрсәт дүшдүкҹә Ҹәлил Мәммәдгулузадә ҹәһаләтини халга дашыјыр. Мәсәлән елә мәлум јазысында "Данабаш кәндинин мәктәби" адлы әсәриндән бир парча гејд едир. Орда белә бир гиссә кечир. Ҝүја "учител" (мүәллим) кимисә ҹәримәләдији үчүн күнҹә гојур. Гасым киши дә гајыдыб "учителә" дејир ки, ону нијә үзүгибләјә гојмусунуз. Әлбәттә Ҹәлил Мәммәдгулузадә өз аләминдә ҝүја буну о вахткы мүсәлманларын ҹаһил олдугларыны билдирмәк үчүн јазыб. Амма ағ јаландыр. Надинҹ, дәрс охумајан ушағын күнҹә ҝөндәрилмәсини анламаг һеч дә чәтин иш дејил. Бунун динә һеч дәхли јохдур. Кәндли дә олса ҝөзәл билир ки, бу ушаг нәсә едиб ки, ону ҹәзаландырмаг үчүн күнҹә ҝөндәрибләр. Лап тутаг ки, кәндлидир, савадсыз, анламыр. Мәҝәр белә инсанлары лағ еләмәк, ҝүлмәк, мәзәләнмәк, әлә салмаг зијалы ишидир? Биз ушаг оланда бу ҹүр ҝүлүнҹ шејләри ешидәндә ишарә бармағымызы ҝөстәриб тәрәфә "ҝүл" дејирдик. Чүнки беләләри бизә ҝөрә чөпәҝүлән сајылырды. Ҹәлил Мәммәдгулузадә исә чөпә ҝүләнлији бир јана бу ҹүр јазыг јазыларла өз ҹамаатыны анҹаг тәһгир етмиш һесаб едилир.

Замин Һаҹы исә Имам Әли (ә) һагда мәшһур олан бир һадисәни гејд етмәздән габаг белә јазыр: "...орада исә Һәзрәт Әли вә нөкәринин јол ҝетмәсиндән данышылыр. Рәвајәт, ләтифә о гәдәр абсурд иди ки, шәхсән мән анламадым ушаглара бунун һансы хејри вар, нә мәгсәдлә китаба сохублар. " Баша дүшмәдији, әслиндә исә өзүнү ганмазлыға, саггаллы ушаглыға вурдуғу һадисәнин гыса мәзмуну бурда Замин Һаҹынын јаздығы кими (ејнијлә) јазырам ки, ҝөрүн бурада анлашылмајан нә вар? Јазыр: "Бир ҝүн Һәзрәт Әли хурма долу хурҹун, дәвә вә нөкәријлә ҝедирмиш. Јолда диләнчи хурма истәјир, Һәзрәт Әли дејир хурҹунун һамысыны вер. Нөкәр верир. Бир аз ҝедирләр, башга диләнчи дәвәни истәјир, Һәзрәт дејир ипи илә бирҝә вер. Нөкәри әмәл едир, даһа сонра дејир ки, ја Әли, горхдум дејәм ки, ип әлимдәдир. Вәссалам. Јәни нөкәр аз гала өзүнүн дә әлдән ҝедәҹәјинә ишарә вурур. Чох ҝүлмәли иди." Бу, Замин Һаҹынын јаздыглары. Әлбәттә "чох ҝүлмәли" олан шејин нә олдуғуну јазмыр. Ән азындан јазсајды бәлкә дәрдинә дәрман тапа биләрдик.

Бу һадисә дини китабларда чох гејд едилиб, мәшһурдур. Гыса мәғзи исә будур ки, јемәк истәјән диләнчијә Имам Әли (ә) бүтүн хурмалары еһсан едир. Еһтијаҹ варса дәвәни дә бағышлајыр. Дәвәнин ипинин гулам Гәмбәрин әлиндә олмасы мәсәләси исә о демәкдир ки, Имам (ә) өз гуламы олан Гәмбәри дә кишиј әбағышлајыр ки, ҝедиб онун гуллуғунда дурсун. Әслиндә бурда баша дүшүлмәјәҹәк бир шеј јохдур. Јәни әһвалат инҝилисҹә нәгл олунмајыб ки, дејәсән Замин Һаҹы буну нә гансын. Һансыса фәлсәфә дә хырдаланмајыб ки, јенә Замин Һаҹыны үзүрлү биләсән.

Амма Замин Һаҹы, Ҹәлил Мәммәдгулузадә кими инсанлар бу ҹүр пак инсанлары, дини дәјәрләри баша дүшмәкдә тәбии ки, чәтинлик чәкәҹәкдиләр. Бунун исә ҹавабы чох садәдир, дејим билин. Чүнки бу адамлар һеч заман өмүрләриндә динин, Исламын, һәдисин, Гуранын, әхлаги мөвзуларын кандарына белә ҝәлмәјибләр. Мәсәлән, касыблара инфаг етмәк, еһсанда булунмаг кими мөвзулар дини мөвзулардыр, бунлары бизләрә дин хадимләри чатдырыр. Өмрүндә бир дәфә мәсҹидә ајаг гојмајан, дини китаб охумајан, охујанда да јазы, мүсәлманларын тәһгири үчүн вәсаит топламаг мәгсәди ҝүдән, амаллары јазыларында өз ағылларына ујғун шәкилдә баша дүшүб, фыдырладыб јазмаг олан бу ики инсан һардан биләҹәкди ки, еһсан, инфаг нә олан шејдир. Ҹәлил Мәммәдгулузадәнин һансы әсәриндә касыблара јардым етмәк ашыланыб. Адамын халгы тәһгир етмкдән башы ајылыб ки? Замин Һаҹынын нә вахт күчәдә, базарда касыблара јардым етмәсинин шаһиди олмусунуз. Бу ҹүр адамлар өзләринин касыб олдуғуну бәһанә ҝәтирәр, фәгирә пул вермәз, үмумијјәтлә бу ҹүр ҝөзәл дәјәрләрә һеч вахт инанмазлар.

Имам Әлинин (ә) әдаләти, елми кими сәхавәти дә бүтүн дин мәнсубларына мәлумдур. Замин Һаҹы исә тәәссүф ки, Имам Әлинин (ә) һәјатыны, етдикләрини нә хәлифә оландан сонра, нә хәлифә олмаздан әввәл охумајыб ки, ҝөзәл, әхлаги дәјәрләрлә, дөвләт идарәчилији, әдаләтлә таныш олсун. Өзү дә елә бир мүһитдә јашајыр ки, һакимијјәт тәпәсинә вуруб чөрәјини әлиндән алыр, чөрәк тапа билмәјәнләрә јардым һагда данышан руһаниләри һәбсә атыр. Адама десән ки, истәмирсән тәпәнә вуруб чөрәјини алсынлар, јенә Имам Әлинин (ә) Имам Һүсејнин (ә) һәјатыны, Ҹәмәл, Нәһриван, Кәрбәла дөјүшләрини оху, она да бир мыз гојаҹагдыр. Әлбәттә ки, бу ҹүр бир вәзијјәт јетим Замин дини, еһсаны, әхлаги дәјәрләри, хүсусән дә Имам Әлини (ә) анламајаҹагды. Бир дә башыны башыпозуг шејләр јазыб ирс гојан Ҹәлил Мәммәдгулузадә илә позур. Биз дә ушаг оланда Мирзә Ҹәлили даһи јазычысы кими таныытдырыр, јазыларыны охутдурур, имтаһанлара салырдылар. Амма охујанда ҝөрүрсән ки, бош-бош сөз исрафындан башга бир шеј дејил. Фелјетонлары да ушаглыгдакы јарамазлыгларындан, евдә гајғанаг јемәсиндән, ушағынын она нәсиһәтиндән филандан бәһс едир. Бир сөзлә Замин кими баш ҝирләјиб беш-он манат пул алыб. Заминин һазыркы јазыларыны Мүсаватда охусаныз ҝөрәрсиниз ки, ејнијлә Ҹәлил Мәммәдгулузадә кими беш-он манат пул наминә ағзына ҝәләни јазыр. Нә нәсиһәт кими нәсиһәтдир, нә фелјетон кими фелјетон, нә сатирадыр, нә елми мәгаләдир, бир сөзлә халис ЧӘРӘНЛӘМӘДИР.


982 дәфә бахылыб
در حال ارسال اطلاعات...